Bu müze hakkında

Özel bir koleksiyon, çevrimiçi bir müze ve Bulgaristan'ın hâlâ uzaktan baktığı bir dönem.

Cold War Bulgaria, 1944-1989 arasındaki Bulgaristan Halk Cumhuriyeti'ne adanmış çevrimiçi bir müzedir. Daha geniş bir özel koleksiyondan seçilmiş iki yüz seksen beş döneme ait nesneyi, on iki resimli tematik dosyayı, podcast'lerle birlikte dokuz makaleyi, otuz dört yerden oluşan bir haritayı ve indirilebilir yayınları bir araya getirir. Tümü on dilde erişilebilir.

Bu site hiçbir kuruma bağlı değildir. Nesne nesne oluşturulmuş özel bir koleksiyona ve akademik çerçeve dışında yürütülen bir belgeleme çalışmasına dayanır. Bu bir sınırlamadır ve gizlemektense söylemek yeğdir.

Koleksiyon

Bulgaristan'da bir parkta sergilenen MiG-17'nin önünde

Tarihî nesneleri toplamaya on iki yaşında, bit pazarlarında başladım. Alsace'taki Birinci Dünya Savaşı muharebe alanları ile Güney Fransa'daki İkinci Dünya Savaşı sığınakları arasında büyüdüm; maddi tarih geçmişe yaklaşma biçimim oldu hep.

Sofya'ya yerleştikten sonra koleksiyonu tek bir konuya yönelttim: Bulgaristan'daki kırk beş yıllık komünist yönetim. Üniformalar, nişanlar, idari belgeler, teknik donanım, matbu evrak, gündelik eşyalar.

Bunların hiçbiri kurumlardan ya da ailelerden gelmedi. Nesneler bit pazarlarından, ilan sitelerinden, çevrimiçi müzayedelerden, ev boşaltmalarından — kimi zaman da çöp konteynerlerinden geldi. Burada gösterilenlerin bir bölümü atılmıştı.

Kayıtları incelerken bunu akılda tutmakta yarar var. Bir iş karnesi, bir aidat defteri, bir trafik levhası birileri onları değerli bulduğu için değil, birileri eğilip yerden aldığı için bugüne kaldı. Ülkenin bilinçli olarak sakladığı şeyler nişanlar ve tören üniformalarıydı. Gerisi ilgisizlik yüzünden kayboldu.

Koleksiyon bugün birkaç yüz parçadan oluşuyor. Bunların iki yüz seksen beşi burada sunuluyor: fotoğraflanıp belgelenebilenler. Geri kalanı bekliyor. Tek bir kişinin yürüttüğü bir müze tek bir kişinin hızıyla ilerler ve bir nesneyi yayımlamak onu edinmekten uzun sürer.

Özel bir koleksiyon kamusal bir fonun otoritesine sahip değildir. Buna karşılık bir üstünlüğü vardır: kimsenin saklamaya değer bulmadığını saklar. Bir iş karnesi, bir trafik levhası, amatör bir spor rozeti hiçbir ulusal envanterde yer almaz. Oysa o rejim altındaki sıradan yaşamı en iyi anlatan nesneler tam da bunlardır.

Yöntem

Her tematik dosya aynı kurallara uyar.

Tarih, sayı ya da isim içeren olgular yazılmadan önce kaynaklardan doğrulanır. Her dosya, üç kategoriyi açıkça ayıran bir satırla sona erer: erişilebilir bir kaynakla kanıtlanmış olan, belgesel doğrulama olmaksızın bir nesnenin okunmasına dayanan ve sözlü tanıklıktan gelen. Kaynaklar ayrıştığında — bir üretim rakamında, bir mevcutta, bir yeniden yapılanma tarihinde — ayrışma karara bağlanmak yerine belirtilir.

Çarpıcı hiçbir rakam doğrulanmadan aktarılmaz. Bu döneme ilişkin geniş biçimde dolaşan kimi tahminler incelendiğinde zayıf kaynaklı çıkıyor; burada yer almıyorlar.

Dış arşiv görselleri yalnızca kamu malı statüleri kesinleştiğinde kullanılır. Nesne fotoğrafları bana aittir.

Üslup

Komünist Bulgaristan tarihi genellikle iki biçimde anlatılır: toptan mahkûmiyet ya da nostalji. Bu site ikisini de reddeder.

Bir sınır muhafızının üniforması hem Bulgarların gurur duyduğu bir birliğin nişanıdır hem de ülkeden ayrılmaya çalışan insanların canına mal olmuş bir düzeneğin teçhizatıdır. Bir genç öncünün şapkası hem siyasal bir aygıtın parçasıdır hem de yedi yaşında bir çocuğun başlığıdır. Müzenin işi bu iki okuma arasında seçim yapmak değil, ikisinin de aynı kumaşa ilişkin olduğunu göstermektir.

Bu site kültürel ve tarihsel bir projedir. Hiçbir siyasal ideolojinin aracı değildir.

Neden çevrimiçi

Cold War Bulgaria önce fiziksel olarak vardı. Haziran 2025'ten Ocak 2026'ya kadar koleksiyon, Sofya merkezinde Aleksandır Stamboliyski Bulvarı'nda, iki kata yayılan elli metrekarelik bir mekânda sergilendi.

Sofya'daki sergi mekânında Halk Milisi üniforması

Sofya'daki sergi mekânında Bulgar Halk Ordusu üniformaları

Yedi ayda sergiyi otuz kadar kişi gezdi. Aynı dönemde ona eşlik eden site ayda binden fazla ziyaret kaydediyordu.

Fark açıktı. Bu tarihin bir izleyicisi var, ama Sofya'da değil: dağınık, uluslararası ve yolculuk etmekten çok okuyor. Bir başkentin merkezindeki fiziksel bir müze ona ulaşamazdı; on dilde çevrimiçi bir müze ulaşabilir.

Mekânın kapanması bu nedenle projeyi bitirmedi. Onun biçimini belirledi.

İletişim

Nesnelere, kaynaklara ilişkin her türlü soru, çoğaltma talebi ya da iş birliği önerisi için: contact@coldwarbulgaria.com

Bu sitedeki fotoğraflar ve metinler korunmaktadır. Eğitim ya da yayıncılık amaçlı olanlar dahil yeniden kullanım, önceden yazılı izin gerektirir. Talepler tek tek değerlendirilir ve ticari olmayan kullanımlar için genellikle olumlu karşılanır.

Bir nesnenin ek görünümlerine, kesin ölçülerine ya da yayımlanmamış malzemeye ihtiyaç duyan araştırmacılar, küratörler ve eğitimciler aynı adrese yazabilir.